Известные имена

Имена

Новая немецкая медицина. Советы от немецкая медицина. Клиника немецкой семейной медицины. Почему в израиле хорошая медицина. Главные новости медицины израиля. Медицина в израиле отзывы. Аденома простаты лечение. Быстрое народное лечение аденомы простаты. Аденома простаты и простатит. Легкий способ перестать курить. Как перестать курить уже сегодня. Как перестать хотеть курить. Уход за кожей лица. Качественный уход за кожей летом. Домашний уход за кожей. Боли на ранних сроках беременности. Быстрое лечение на ранних сроках беременности. Ощущения на ранних сроках беременности. Воспаленные гланды лечение. Чем лечить воспаленные гланды дома. Воспаленные гланды симптомы. Прыщи на лице как избавиться. Как навсегда избавиться от прыщей с лица. Прыщи на подбородке как избавиться.

Жомартбаев Т.

Жомартбаев Таир  журналист, писатель, драматург, педагог Жомартбаев Таир ( настоящее имя Тайлакбай, 1884-1937) - журналист, писатель, драматург, педагог, переводчик.

Родился в 1884 г. в с. Мукур Чингистауской волости (ныне Абайский район) в Семипалатинской области (ныне Восточно-Казахстанская область). Начальное образование Т. Жомартбаев получил в медресе поэта Кокбая Жанатаева - современника и друга Абая. Окончил Уфимское медресе «Галия» (1911). В 1911-1915 гг. Преподавал вместе с супругой Адыгией Ормановой в школе Жакии кажи близ г. Семипалатинска (ныне г. Семей). В 1915-1928 гг. работал учителем школы в г. Зайсан Маныракской волости. В 1928-1930 гг. - директор школы №14 г. Семипалатинска (ныне г. Семей), в 1930-37 гг. - преподаватель Семипалатинского педагогического техникума. В школах и казахском педагогическом техникуме вел уроки казахского языка и литературы, математики, организовывал литературно-драматические и музыкальные кружки и внес весомый вклад в развитие в нашем крае сценического искусства. Интересно, что народный артист СССР, известный режиссер Шакен Айманов, народной артист Казахской ССР Шахан Мусин - воспитанники Таира Жомартбаева.

В 1937 г. арестован по ложному политическому обвинению, расстрелян. В 1956 г. оправдан посмертно.

Занимался журналистикой и литературной деятельностью: писал статьи, фельетоны в журналы «Айқап», «Жаңа мектеп» («Новая школа») и газеты «Қазақ» («Казах»), «Алаш».

Автор романа «Қыз көрелік» («Смотрины» или «Поглядим на девушку» (1912) - одно из самых первых произведений зарождавшейся казахской художественной прозы, в котором подняты злободневные проблемы жизни и быта трудового народа, сборника стихов «Балаларға жеміс» («Подарок детям» (1912). Сборник «Балаларға жеміс» («Подарок детям») носит хрестоматийный характер. В него вошли стихи, написанные Жомартбаевым под влиянием лучших произведений Крылова, Л. Толстого, Абая, утверждавших гуманизм, идеи просветительства, стремление к знаниям. В сборник были включены стихотворения «Воспитанный мальчик», «Наставление детям», «Печаль сироты», «Добрые друзья» и другие, которые учили детей думать, удивляться окружающему миру. Как правило, они были сюжетными и побуждали к действиям. Например, в стихотворении «Добрые друзья» поэт рассказывает о мальчике сироте, которому помогают учиться его товарищи. Он включил в книгу и свои переводы рассказов русских педагогов и писателей. Одно из стихотворений является вольным переводом произведения К. Д. Ушинского («Приглашение в школу»). В сборник вошло несколько рассказов Л. Н. Толстого, а также стихи, написанные в ключе великих предшественников Таира - Абая и Алтынсарина (некоторые произведения Т. Жомартбаева были переизданы в 1982 г., вошли в сборник «Казахская поэзия начала ХХ в.»).

Т. Жомартбаев автор стихотворений «Зайсан», «Чингистау», «Родной язык», «Кто он?» (о В. И. Ленине) и др.; пьес «Сары сүйек құда» («Сват рыжей кости»), «Осы ма, қазақ, өмірің?» («Вот она твоя жизнь, казах?»), которые были поставлены на сценах театров Семипалатинска (ныне Семей) и Зайсана.

 Т. Жомартбаев шығармалары

Произведения Жомартбаева Т.

 Кітаптар – Книги

 

Жомартбаев, Т. Жемiс [Мәтін] : (өлеңдер) / Т. Жомартбаев. – Алматы : Жалын, 1985. - 30 б.

 

  Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалар

Публикации в периодических изданиях и сборниках

 

Жомартбаев, Т. Балаларға насихат. Жалқау бала. [Мәтін] : [Т. Жомартбаевтың 1912 жылы Семейде Ярдам баспасынан шыққан "Балаларға жеміс" атты өлең- жырларынан алынған] / Т. Жомартбаев // XX ғасырбасындағы қазақ ақындары / ред. Ә. Дербісәлин. - Алматы : Ғылым, 1982. - Б. 87-92.

Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] : [Т. Жомартбаевтың 1912 жылы Семейде Ярдам баспасынан шыққан "Балаларға жеміс" атты өлең- жырларынан алынған] / Т. Жомартбаев // XX ғасырбасындағы қазақ ақындары / ред. Ә. Дербісәлин. - Алматы : Ғылым, 1982. - Б. 92-115.

Жомартбаев, Т. [Өлеңдер] [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Жиырмасыншы ғасыр басындағы әдебиет : хрестоматия. - Алматы : Білім, 1994. - Б. 93-94.

Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Жиырмасыншы ғасыр басындағы әдебиет [Мәтін] : хрестоматия. - Алматы : Білім, 1994. - Б. 94-114.

Жомартбаев, Т. Туған жердi сағыну [Мәтін] : өлең / Т. Жомартбаев // Қазақ әдебиетi. - 1996. - 23 қаңтар. - Б. 12-13.

Жомартбаев, Т. Балаларға жеміс [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абайдың ақын шәкірттері / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - 4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - Б. 25-44.

Жомартбаев, Т. Өлеңдер [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абайдың ақын шәкірттері / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - 4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - Б. 45-61; Б. 90-91.

Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] : роман / Т. Жомартбаев // Абайдың ақын шәкірттері / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - 4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - Б. 62-88.

Жомартбаев, Т. Абай қандай [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абай. - 2003. - № 3. - Б. 85-87.

Жомартбаев, Т. Қыз көрелік [Мәтін] : роман / Т. Жомартбаев // Дулатов, М. Бақытсыз Жамал / М. Дулатов. - Алматы : Жазушы, 2009. - 320 б. - (Қазақтың 100 романы).

 

  Т. Жомартбаев туралы әдебиеттер

Литература о Жомартбаеве Т.

  Кітаптар – Книги

 

Кенжебаев, Б. XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті [Мәтін] : жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық / Б. Кенжебаев. - Алматы : Мектеп, 1976. - 266 б. - Ағартушы демократ ақын-жазушылар Спандияр Көбеев, Бекет Өтетілеуов, Тайыр Жомартбаев, Әкірам Ғалиев: б. 153-178.

Ғасыр басында [Мәтін] : [әдебиет саласына XX ғасырбасында келген білімді мәдени қайраткер, тәжірибелі ұстаз Т. Жомартбаевтың өмірі мен қызметі жайында] // XX ғасыр басындағы қазақ ақын жазушылары / ред. Ә. Дербісәлин. - Алматы : Ғылым, 1982. - Б. 41-45.

Жомартбаев, Т. Балаларға насихат. Жалқау бала. [Мәтін] : [Т. Жомартбаевтың 1912 жылы Семейде Ярдам баспасынан шыққан "Балаларға жеміс" атты өлең- жырларынан алынған] / Т. Жомартбаев // XX ғасырбасындағы қазақ ақындары. - Алматы., 1982.

Жиырмасыншы ғасыр басындағы әдебиет [Мәтін] : хрестоматия. - Алматы : Білім, 1994. - Тайыр Жомартбаев (1884-1937): б. 92-93.

Абайдың ақын шәкірттері [Мәтін] / Республикалық Абай қоры ; алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы . - Алматы : Дәуір, 1993-1997. - 239 б.

4-ші кітап. - Алматы : Дәуір, 1997. - 240 б. - Тайыр Жомартбайұлы: б. 7-23.

Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш. - Семей : Талант, 2005. - Тайыр Жомартбаев: б. 33-34.

Мұхамедханов, Қ. Көп томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Қ. Мұхамедханов. - Алматы : Алаш : Ел-Шежіре, 2005 - 2012.

Т. 4 : Абай мұрагерлері. Естеліктер. [Мәтін]. - Алаш, 2005. - Тайыр Жомартбаев (1884-1937): б. 160-174.

Қабышев, Т. Б. XX ғасыр басындағы ағартушылық ағым және Тайыр Жомартбаев шығармашылығы [Мәтін] : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Т. Б. Қабышев. - Алматы, 2005. - 26 б.

Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы [Мәтін] : 10 томдық. - Алматы : Сөздік - Cловарь, 2009-2010.

Т. 6 : Ұлттық тәлім-тәрбиелік ғылымдардың дамып, қалыптасу тарихынан : 1920-2000 жылдар. - Алматы : Сөздік - Cловарь, 2009. - 400 б. - Түсініктемелер: 375-388 б. - Тайыр Жомартбаев (1884-1937): б. 48-50.

Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Жомартбаев Тайыр: б. 354.

***

Калижанов, У. Жомартбаев Таир [Текст] / У. Калижанов // Казахская ССР: 4-хтомная краткая энциклопедия. Т.4. - Алма-Ата, 1991. - С. 244.

Гайнуллина, Ф.А. Литература Семипалатинского Прииртышья[Текст]: учебное пособие. - Семипалатинск, 2002. -Таир Жомартбаев: с. 39-43.

Писатели Семипалатинского региона[Текст]: био-библиографический указатель / сост. Мальцева О. - Семипалатинск: Талант, 2006. -Таир Жомартбаев: с.24.

Литература Казахстана [Текст] : энциклопедический справочник. - Алматы : Аруна : Қазығұрт, 2010. - Жомартбаев Таир: с. 195-196.

История Восточного Казахстана с начала XX века до современности [Текст] : хрестоматия для 9 класса общеобразовательных школ ВКО / сост. Д. И. Бралинова [и др.]. - Семей : Тенгри, 2013. - 452 с. - Гайнуллина, Ф. Таир Жомартбаев (1884-1937): с. 418-420.

 

  Мақалалар – Статьи

 

Бердин, Е. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] : естелiк / Е. Бердин // Жұлдыз. - 1963. - № 10. - Б. 152-153.

Жиреншин, Ә. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] : [педагог, жазушы] / Ә. Жиреншин // Қазақстан мұғалiмi. - 1964. - 20 ақпан.

Мұхаметханов, Қ. Ақын, жазушы, педагог [Мәтін] : [педагог-жазушы Т. Жомартбаев туралы] / Қ. Мұхамедханов // Қазақ әдебиетi. - 1996. - 23 қаңтар. - Б. 12-13.

Құлбарақов, С. "Қыз көрелік" - қазақ прозасының қарлығашы [Мәтін] / С. Құлбарақов // Абай. - 2002. - №1.- Б.54 – 56.

Жомартбаев, Т. Абай қандай [Мәтін] / Т. Жомартбаев // Абай. - 2003. - №3.- Б.1

Қабышев, Т. Абайдың поэзия дәстүрін дамытушы [Мәтін] / Т. Қабышев // Семей таңы. - 2004. - 26 қараша.- Б. 4

Қабышев, Т. Т.Жомартбаев өмірбаянына қатысты тың деректер. [Мәтін] / Т. Қабышев // Ұлт тағылымы. - 2004. - №2.- Б.178-183

Әбдешев, М. "Осы ма, қазақ, өмiрiң?" [Мәтiн] : Тайыр Жомартбаевтың өмiрi мен шығармашылығы / М. Әбдешев // Айқын. - 2006. - 7 қараша. - Б. 6.

Әбдешев, М. Ұлт жанашырының талайым тағдыры [Мәтін] / М. Әбдешев // Құқықтық Қазақстан. - 2007. - 30 мамыр. - Б. 2. - 20 ғасыр басындағы әдебиетке өзiндiк үлес қосқан, ақын-жазушы, педагог-ағартушы Т. Жомартбаев туралы.

Қабышев, Т. Тайыр Жомартбаев [Мәтiн] / Т. Қабышев // Шәкәрiм. - 2009. - № 1. - Б. 100-105. - Ақын, жазушы Т. Жомартбаевтың туғанына 125 жыл толуына орай.

Қабышев, Т. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] / Т. Қабышев // Шәкәрім. - 2009. - № 1. - Б. 100-105.

Зұлхаров, Ғ. Қазағым-қандасымда еркелеттім [Мәтін] : [жазушы Т. Жомартбаевтың шығармашылығы туралы] / Ғ. Зұлхаров // Ертіс өңірі. - 2010. - 24 наурыз. - Б. 12-13.

Зұлқаров Ғ. "Қазағым - қандасымды еркелеттiм" [Мәтін] / Ғ. Зұлқаров // Түркiстан. - 2012. - 22 қараша. - Б. 6. - Тайыр Жомартбаевтың шығармашылығы туралы.

Қабышев, Т. Тайыр Жомартбаев [Мәтін] / Т. Қабышев // Абай. - 2017. - №3.- Б.64 – 70.

***

Мухамедханов, К. Педагог , просветитель, поэт [Текст] / К. Мухамедханов // Иртыш. - 1984. - 22 декабря. - О жизни и деятельности Таира Жомартбаева, годах его учебы в медресе "Галия".

Шевченко, В. Колыбель казахской интеллигенции [Текст] / В. Шевченко // Казахстанская правда. - 2003. - 20 июня. - С. 6. - О Таире Жомартбаеве.

Перцева, Н.Учить не уставая [Текст] / Н. Перцева // Наше дело. - 2016. - 28 июля. - С. 6.

 

  Т. Жомартбаевтың «Қыз көрелiк» романы туралы

О романе Жомартбаева Т. «Қыз көрелiк»

 

Құлбарақов, С. "Қыз көрелiк" - қазақ прозасының қарлығашы [Мәтiн] : Т. Жомартбаевтың "Қыз көрелiк" атты шығармасы жайлы / С. Құлбарақов // Абай. - 2002. - № 1. - Б. 54-56.

Ергөбек, Қ. Арыстар мен ағыстар [Мәтiн] / Қ. Ергөбек. - Астана: Таным, 2003. - Жаңа жанр бастауы: Әйел теңсiздiгi туралы "Қамар сұлу", "Қалың мал", "Қыз көрелiк" романдары туралы: б. 174-181.

Бисенғали, З. Қыз көрелiк [Мәтін] / З. Бисенғали // Нұрғали Р. Жетi томдық шығармалар жинағы. - Астана : Фолиант, 2005. - Т. 6. – Б. 334-342. - Тайыр Жомартбаевтың романы жайлы.

Бисенғали З. Қазақ филологиясы [Мәтін] : егiз негiз. Ғылыми мақалалар жинағы / З. Бисенғали, Ж. Манкеева. - Алматы, 2010. - "Қыз көрелiк" романындағы жаңа идеялар үндестiгi: б. 26-37.

Зұлхаров, Ғ. Қазағым - қандасымды еркелеттім [Мәтін] : алғашқы қазақ романдарының бірі - "Қыз көреліктің" жарық көргеніне 100 жыл. / Ғ. Зұлхаров // Семей таңы. - 2013. - 15 қаңтар. - Б. 6.

***

Елеукенов, Ш. От фольклора до романа-эпопеи [Текст] : идейно-эстетическое и жанровое своеобразие казахского романа / Ш. Елеукенов. - Алматы : Жазушы, 1987. - На подступах к роману социалистического реализма : о романе Таира Жомартбаева «Смотрины»: с. 117-135.

Елеукенов, Ш. От фольклора до романа-эпопеи [Текст] : идейно-эстетическое и жанровое своеобразие казахского романа / Ш. Елеукенов. - Алматы : Жазушы, 1987. - Рождение казахского эпоса нового времени : исследование становления жанра романа в каз. лит. на примере произведений Т. Жомартбаева, С. Кубеева, С. Торайгырова, Б. Майлина: с. 96-116.

Материал, вышедший после 2018 года, смотрите в электронном каталоге Восточно-Казахстанской областной библиотеке имени А.С. Пушкина http://irbis.pushkinlibrary.kz