Известные имена

Имена

Как лечить гастрит быстро. Как лечить гастрит желудка дома. Как лечить гастрит народными средствами. Лечение и профилактика кариеса. Быстрая профилактика кариеса зубов. Профилактика кариеса у взрослых. Питание во время беременности. Какое правильное питание во время беременности. Режим питания во время беременности. Почки симптомы болезни. Главные признаки болезни почек. Питание при болезни почек. Как доставить удовольствие девушке. Как доставить девушке больше удовольствия днем. Как доставить максимум удовольствия девушке. Грудные мышцы в домашних условиях. Быстрые домашние упражнения для грудных мышц. Тренировка грудных мышц. Йога для начинающих видео. Качественная йога для беременных. Уроки йоги для начинающих. Народное лечение простата. Главные средства лечения аденомы простаты. Лечение простатита и аденомы простаты.

Касенов Т.

Касенов Турлыхан - поэт, педагог, публицист

Касенов Турлыхан (1902-1940) - поэт, педагог, публицист.

Родился в 1940 г. в местечке Теректы аула № 19 Кандыгатайской волости (ныне село Капанбулак Жарминского района Восточно-Казахстанской области). Отец поэта Касен Кажы, дважды посетивший Мекку, был просвещенным, чтимым в роду человеком. Турлыхан начал учебу у аульного муллы, впитал каноны высокой духовности, затем получал уроки у светского мугалима. В 1920 г. Турлыхан приехал в Семипалатинск (ныне Семей), где поступил на учительские курсы. В 1921-1924 гг. Т. Касенов работал в школе. В 1925 г. он поступил в Семипалатинский педагогический техникум. После учебы молодой учитель возвращается в родной аул, открывает одну из первых школ в Восточном Казахстане. Турлыхан Касенов свободно владел арабской, латинской и русской письменностью. Сейчас родная школа в селе Капанбулак носит имя Турлыхана Касенова.

Талантливый просветитель внес большой вклад в ликвидацию безграмотности, осуществление всеобуча, руководил народным образованием в Аягозском, Кокпектинском районах, был директором первой школы колхозной молодежи, открытой в Семипалатинске (ныне Семей) в 1930 г. Уже в студенческие годы он стал писать, не оставлял поэтическое творчество и в годы работы в области просвещения. В 1934 г. Касенов был принят в ряды Союза писателей Казахстана. Работал с классиками казахской литературы С. Сейфуллиным, Б. Майлиным, И. Джансугуровым.

Молодой поэт на страницах газет и журналов, воспевал свое время, свою эпоху, первые большие стройки в родном крае. В 1934 году поэма «Турксиб» была напечатана во втором номере журнала «Қазақ әдебіеті» (ныне журнал «Жұлдыз»). В 30-е годы многие стихи, поэмы молодого поэта были опубликованы в газетах «Лениншіл жас» (ныне «Жас Алаш»), «Социалды Шығыс», «Екпінді» (ныне «Семей таңы») и др.

Возглавлял Восточно-Казахстанское областное отделение Союза писателей Казахстана, организовал литературный альманах «Еңбек». Пламенный публицист, Т.Касенов открыто высказывал свое мнение, за что впоследствии и подвергся гонениям. В 35 лет против него было выдвинуто обвинение в национализме. В 1940 г. Турлыхан Касенов как «враг народа» был репрессирован и погиб в застенках ГУЛАГа.

Автор рассказов «Кім күшті» (1929), «Нүкен» (1935)«Ерлер әңгімесі» (1934),  поэм «Радио сөзі», «Оспан комсомол» (1934), иследовательских трудов «Әріп ақын», «Әдебиет жұмысына ат салысайық». В книге Александра Затаевича «500 казахских песен и кюйев» записано 13 казахских народных песен в исполнении Турлыхана Касенова, такие как «Ардақ», «Қайрма», «Түлкітымақ», «Қарагөз-ау»и др.

Имя Турлыхана Касенова носит школа в с. Капанбулак Жарминского района Восточно-Казахстанской области.

 

 Т. Қасеновтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары

Публикации Т. Касенова в периодических изданиях и сборниках

 Қасенұлы,Т. Ахаңның шығармашылық даралығы [Текст] : [А. Байтұрсыновтың мысалдарының қазақ әдебиетіндегі орны] / Т. Қасенұлы // Жұлдыз. - 1994. - № 7. - Б. 181-185.

Жарма ақындары [Мәтін] : антологиялық жинақ. 1-ші кітап / құрастырған М. Иманжапаров, М. Зүкенұлы. - Семей : Үш биік, 2010. - 328 б. - Т. Қасенұлы.

 Т. Қасеновтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве Т. Касенова

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Қасенұлы Тұрлықан: б. 455.

Қазақ әдебиеті [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Қазақстан Республикасы мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі. - Алматы : Аруна, 2005. - (Мәдени мұра). – Қасенұлы Тұрлықан: б. 323.

Шығыс жұлдыздары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Т. 1 : Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары / құрастырушылар Ұ. Есдаулет, К. Құрмансейіт, Д. Кәпұлы. - Астана : Фолиант, 2011. - Қасенұлы Тұрлықан: б. 103.

Қазақстан жазушылары.ХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. – Қасенұлы Тұрлықан: б. 183.

Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / құраст. С. Қамшыгер; Қ. Жұмашева. - Алматы : Ан Арыс, 2009. - Қасенұлы Тұрлықан: б. 232-233.

Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. – Тұрлықан Қасенов: б. 47-48.

 1997

Тұрлықан ақын [Мәтін] : деректі жинақ / құрастырған М. Айтбайқызы, Қ. Рысбекұлы, Т. Жәкітайұлы, С. Сүйіндікова. - Алматы : Ер-Дәулет, 1997. - 201 б.

  2002

Рысбекұлы Қ. Қайтпас қайсар қазақпын [Мәтін] : [ақын, жазушы, қоғам қайраткері Тұрлыхан Қасенұлы туралы]. – Астана : Ер-Дәулет, 2002. – 216 б.

Рамазанов, С. Қашанда халқымен бірге [Мәтін] : [ақын, жазушы, қоғам қайраткері Тұрлыхан Қасенұлы туралы] / С. Рамазанов // Семей таңы. - 2002. - № 13. - Б. 3.

Рамазанов, С. Осындай ақын болған [Мәтін] : [ақын, жазушы, қоғам қайраткері Тұрлыхан Қасенұлы туралы] / С. Рамазанов, Д. Сейсенұлы // Егемен Қазақстан. - 2002. - 26 маусым. - Б. 12.

Мұхамедова, Р. Қайтпас қайсар қазақ [Мәтін] : [ақын, публицист, ағартушы Тұрлыхан Қасенұлының туғанына 100 жыл толуына орай] / Р. Мұхамедова // Семей таңы. - 2002. - 30 тамыз. - Б. 2.

 2003

 

Мансарин, Т. Тұрлықан ақын [Мәтін] / Т. Мансарин // Қазақстан мектебі. - 2003. - № 2. - Б. 52-55

 2012

Мұхамедханұлы, Қ. Тұрлықан Қасенұлы [Мәтін] / Қ. Мұхамедханұлы  // Қалба тынысы. - 2012. - 28 наурыз. - Б. 3.

  2014

Мұхамедханұлы, Қ. Тұрлыхан Қасенұлы [Мәтін] : [ақын, публицист Т. Қасенұлының өмірі жайлы] / Қ. Мұхамедханұлы // Ертіс өңірі. - 2014. - 22 қазан. - Б.10-11. 

***

Литература Казахстана [Текст] : знциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан; Комитет информации и архивов. -  Алматы : Аруна : Қазығұрт, 2010. - (Мәдени мұра). – Касенулы Турлыхан: с. 270-271.

  2002

Гайнуллина, Ф. А. Литература Семипалатинского Прииртышья [Текст] : учебное пособие / Ф. А. Гайнуллина. - Семипалатинск, 2002. - Турлыхан Касенов: с. 56-58.

Бликова, Ж. Слово о Турлыхане [Текст] / Ж. Бликова, Р. Сейпилова // Спектр. - 2002. - 5 апреля. - С. 16

Рамазанов, С. «Бесстрашен и горд…» / С. Рамазанов // Семипалатинские вести.- 2002.- 5 июля.- С.3.

Байгужинов, К. Певец своего народа / К. Байгужинов // Семипалатинские вести.-2002.-16 августа.- С.2.

Рамазанов, С. "Я - свободолюбивый казах, бесстрашен и горд, воспитанный тобой, мой независимый народ" [Текст] : [100 лет поэту, публицисту Турлыхану Касенову ] / С. Рамазанов// Спектр. - 2002. -16 августа. -  С.16.

Рамазанов, Е. "Я свободолюбивый казах..." [Текст] : [к 100-летию поэта, педагога, публициста Турлыхана Касенулы] / Е. Рамазанов // Рудный Алтай. - 2002. - 24 августа. - С. 6

Биданова, А. Короткий век Турлыхана Хасенова / А. Биданова // Наше дело.- 2002.- 30 августа.- С.7.

Сергеева, Ж. Памяти Турлыхана Касенулы посвящается / Ж. Сергеева // Семипалатинские вести.- 2002.- 30 августа.- С.2.

 2006

Писатели Семипалатинскогорегиона [Текст] : био-библиографический указатель / Семипалатинская универсальная научная библиотека им. Абая. - Семипалатинск : Талант, 2006. -Турлыхан Касенов: с. 32-34.

 2011

Мұхамедханов, Қ. Көп томдық шығармалар жинағы [Мәтін]. Т. 9 : мақалалар, зерттеулер, Абай шығармаларына түсініктемелер / Қ. Мұхамедханов. - Алматы : Ел шежіре, 2011. - 384 б. - Т. Қасенұлы (ол туралы).

 2014

Бұл өлең шыққан екен бірталайдан... [Мәтін] : "Біржан-Сара  айтысына" қатысты зерттеу мақалалар мен ғылыми ой-тұжырымдар . - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ "Берел" баспасы, 2014. - 506 б. - Т. Қасенұлы.