Известные имена

Толеубаев А.

ToleubaevAbdeshТолеубаев Абдеш Ташкенович (1953г.) – доктор исторических наук, профессор, академик Академии художеств РК.

Толеубаев Абдеш Ташкенович родился 15 ноября 1953 года, в г. Чугунак Китайской народной республики. В 1959 году вместе с родителями вернулся на свою историческую родину. В 1970 году окончил среднюю школу им. М. Ауэзова в селе Кокжира Аксуатского района Семипалатинской (ныне Восточно-Казахстанской) области.

В 1970 году он поступил на исторический факультет КазГУ. В 1975 году с отличием окончил университет по специальности «археология и этнография». В том же году он поступил в Аспирантуру Института этнографии имени Н. И. Миклухо-Маклая АН СССР (г. Моства). Там он занимался по теме доисламских верований казахов, что соответствовало его научным интересам, которые находились на стыке этнографии и археологии. С 1979 года вся преподавательская и научная жизнь А. Толеубаева связана с КазНУ, с его кафедрой археологии и этнологии. Он здесь вырос от студента, ассистента до профессора, заведующего кафедрой. Около 20 лет возглавлял эту кафедру, за что ему присвоено звание «Почетный заведующий кафедрой КазНУ».

С середины 80-х годов до сегодняшнего времени профессор А. Толеубаев вплотную занимается археологическими исследованиями. За последние тридцать с лишним лет его экспедицией была охвачена почти вся территория Восточно-Казахстанской области.

Профессор А. Толеубаев признанный в республике и за ее пределами ученый археолог-этнолог.

Подготовил целую плеяду археологов и этнологов, сформировал свою научную школу в области первобытной археологии Казахстана

Им подготовлено и изданы 8 монографий и книг по археологии Казахстана и этнографии казахов, три учебника для средней школы по истории Казахстана и более 200 научных статей.

 

 Звания и награды:

1992 год - Доктор исторических наук

2006 год - Лауреат первой премии им. Ч. Ч. Валиханова

2008 год - Обладатель нагрудного знака МОН РК «За вклад в развитие науки Республики Казахстан, лучший преподаватель КазНУ имю Аль-Фараби»

2011 год – Академик Академии художеств РК, награжден медалью «Ерен еңбегі үшін»

 

Ә.Т.Төлеубаевтың ғылыми еңбектері

Научные труды А.Т.Толеубаева

 

Төлеубаев, Ә. Т. Қазақ халқы этнографиясының мәселелері [Мәтін] : таңдамалы еңбектер мен мақалалар / Ә. Т. Төлеубаев; Т. 2 = Проблемы этнографии казахов : избранные труды и статьи = The issues of Kazakh etnography : selected works and articles. - Алматы : Service Press, 2013. - 496 б.

Төлеубаев, Ә. Т. Қазақстан археологиясының қола және ерте темір дәуірі мәселелері [Мәтін] : таңдамалы еңбектер мен мақалалар / Ә. Т. Төлеубаев; Т. 1 = Проблемы эпохи бронзы и раннего железного века Казахстана : избранные труды и статьи = Some issues of the Bronze Era and the Early Iron Age in Kazakhstan : selected workes and articles. - Алматы : Service Press, 2013. - 520 б.

***

Толеубаев, А. Т. Реликты доисламских верований в семейной обрядности казахов (XІX - начало XX в.) [Текст] / А.Т. Толеубаев - Алма-Ата : Гылым, 1991. - 214 с.

Толеубаев, А. Т. Реликты доисламских верований казахов: дис. ... д-ра ист. наук / Казахский гос. ун-т им. Аль-Фараби.- Алма-Ата, 1992.- 469 с.- Библиогр.: с. 423-458

Толеубаев, А. Т. Некоторые проблемы социально - экономического и культурного развития азиатских саков // Сакская культура Сарыарки в контексте изучения этносоциокультурных процессов степной Евразии: тезисы докладов круглого стола, посвященного 20-летию Независимости РК.- Караганды, 2011.- С.65-68

Толеубаев, А. Т. Рецензия на рукопись книги К.И.Нурова "Казахстан: национальная идея и традиции" // Нуров К.И.Казахстан: национальная идея и традиции.- Алматы, 2011.- С.375-390

Толеубаев, А. Т. Проблемы этнографии казахов [Текст]. Т. 2. - Алматы : Service Press, 2013. - 496 б.

Толеубаев, А. Т. Проблемы эпохи бронзы и раннего железного века Казахстана [Текст] : избранные труды и статьи / А. Т. Толеубаев; Т. 1 = Қазақстан археологиясының қола және ерте темір дәуірі мәселелері : таңдамалы еңбектер мен мақалалар = Some issues of the Bronze Era and the Early Iron Age in Kazakhstan : selected workes and articles / А. Т. Толеубаев. - Алматы : Service Press, 2013. - 520 б.

История Казахстана: учебник для 10 кл. общест.- гуманит. направления общеобразоват. шк. / А. Толеубаев, Касымбаев Ж.К., Койгелдиев М.К., Калиева Е.Т., Далаева Т.Т.; пер. с каз. Ф. Сугирбаева.- 3-е изд., перераб., доп..- Алматы: Мектеп, 2014.- 376 с.: ил., карты, 22 см

Толеубаев, А. Т. История Древнего Казахстана: учебник для 6 кл. общеобраз. шк..- 3-е изд., перераб..- Алматы: Атамұра, 2015.- 224 с.: рис., 22 см

Толеубаев, А. Т. Раннесакская шиликтинская культура [Текст] : научное издание / А. Толеубаев. - Алматы : ИП "Садвакасов А. К.", 2018. - 528 с.

 

Ғылыми мақалалары

Научные статьи

 

Төлеубаев, Ә. Т. Тарихымыздың тамыры терең [Мәтін] : немесе университет ғалымдары жүргiзiп жатқан археологиялық және этнологиялық зерттеулер туралы // Қаз МУ хабаршысы. Информ. серия. - 1998. - № 3. - Б. 44-46.

Төлеубаев, Ә. Т. Ғұндар мемлекетi - түркi мемлекетiнiң бастауы [Мәтін] // Байырғы түркi өркениетi: жазба ескерткiштер. - Алматы, 2001. - Б. 2-268.

Төлеубаев, Ә. Т. Шiлiктi жазығы - сақтардың алғашқы мемлекетiнiң ту тiккен ордасы: Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы Шiлiктi жазығындағы обадан үшiншi "Алтын адам" табылғаны, скиф, сақ, үйсiн тайпаларына қатысты зерттеулерi туралы [Мәтін] // Қазақ әдебиетi. - 2004. - 2 шiлде. - Б. 4-5.

Төлеубаев, Ә. Т. Қазақтағы бақсылық [Мәтін] // Қазақ халқының дәстүрлерi мен әдет-ғұрыптары. - Алматы: Арыс, 2005. - Т.1. – Б. 291-316.

Төлеубаев, Ә. Т. Археологияның асқар асулары [Мәтін] // Егемен Қазақстан. - 2007. - 13 ақпан. - Б. 3.

Төлеубаев, Ә. Т. "Алтын адам" көне көмбеден ұлттық брендке айналуы керек [Мәтін] // Дала мен қала. - 2009. - 23 ақпан. - Б. 8. – Шiлiктiдегi "Патшалар" қорымынан табылған үшiншi Алтын адам жайында.

Төлеубаев, Ә. Т. Алтын адам - Шiлiктi патшасының бүкiл салтанаты қалпына келтiрiлдi [Мәтін] / әңг. Н.Аманжол // Айқын. - 2009. - 28 тамыз. - Б. 3.

Төлеубаев, Ә. Т. Шілікті 1 қорымындағы № 36 обадағы зерттеу жұмыстарының кейбір қорытындылары [Мәтін] // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. историческая. - 2010. - № 4. - Б. 86-90.

Төлеубаев, Ә. Т. Әмір Темір өзбек емес [Мәтін] / Ә.Т. Төлеубаев // Аңыз адам. - 2011. - № 4. - Б. 31.

Төлеубаев, Ә. Т. Археология және этнология кафедрасы [Мәтін] // Қазақ тарихы. - 2011. - № 4. – Б. 4-6.

***

Толеубаев, А. Т.  "Долина царей" открывает сокровища саков: "Казмунайгаз" помог археологам разгадать тайны прошлого. Беседа с док. археологии, проф. КазГУ им.Аль-Фараби / Беседовал А.Ибраимов // Известия.- 2003.- 12 нояб.- С.8

Археологические памятники Шынгыстау : могильник Текебулак - 1 (Сарыколь -1) результаты исследований 2002 г. // Исин А.Шыңғыстау, Берел, Шiлiктi, Абыралы: 1999-2003 жж. археологиялық зерттеулер.- Семей, 2004.- С.37-64

Толеубаев, А. Т. Социально-правовая природа корыстно-насильственных преступлений, совершаемых в отношении женщин // Заңгер.- 2010. - № 1. - С. 65-67

 

Ә.Т. Төлеубаев туралы әдебиеттер

Литература о А.Т.Толеубаеве

 

Қазақстан [Мәтін] : ұлттық энциклопедия. Т. 8 : С-У. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. – Төлеубаев Әбдеш: б. 472-473.

Қазақстан ғалымдары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Т. 2 : Қ-Я. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2013. – Төлеубаев Әбдеш: б. 448.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Төлеубаев Әбдеш Тәшкенұлы: б.751.

Ескекбаев, Д. Б. Дала кезген ғалым [Мәтін] : [Ғалым Ә. Төлеубаев туралы] / Д.Б. Ескекбаев // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 28 қараша. - Б.19.

Қалшабаева, Б. К. Ғылымның шыққан шыңына... [Мәтін] // Ана тiлi. - 2013. - 7-13 қараша. - Б. 7. – Ғалым Әбдеш Төлеубаев туралы.

Қалшабаева, Б.К. Белгiлi ғалым, ұлағатты ұстаз Ә.Т.Төлеубаев 60-тың белесiнде [Мәтін] // ҚазҰУ хабаршысы. Тарих сериясы = Вестн. КазНУ. Сер. историческая.- 2013. - № 4. - Б. 237-242.

Нәсіретов, С. "Алтын адам " мен он алты қалашық тапқан ғалым [Мәтін] : [Зайсан өңірін зерттеуші ғалым Ә. Төлеубаев жайлы] / С. Нәсіретов // Дидар. - 2017. - 28 қаңтар. - Б. 18.

Ержанқызы, А. Шығыстағы оңды істер [Мәтін] / А. Ержанқызы // Рухани жаңғыру. - 2019. - № 1/2. - Б. 30-31.

***

Казахстан [Текст] : национальная энциклопедия. Т. 5 : С-Я. – Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2006. – Толеубаев Абдеш: с. 222.

Азмухамбетов, Ш. О чем молчит "Царь - Курган"?: Археолог А.Толеубаев о раскопках "царь-курганов" Чиликтин. долине Зайсан. р-на ВКО // Страна и мир.- 2005. - 18 февр. (N 7). - С. 13

 

Интернет-ресурстары

Интернет-ресурсы

 

Әбдеш ТӨЛЕУБАЕВ: Ақиретке сақтар жылқыны, үйсіндер қойды таңдаған [Электронды ресурс] : сайт.- Кіру режимі https://e-history.kz/kz/publications/view/4278

Әбдеш ТӨЛЕУБАЕВ, археолог: ИДЕОЛОГИЯНЫҢ АТАСЫ – АРХЕОЛОГИЯ… [Электронды ресурс] : [сұхбат] : сайт. - Кіру режимі http://kazgazeta.kz/?p=78534

"Алтын адам" мен он алты қалашық тапқан ғалым [Электронды ресурс] : сайт.- Кіру режимі https://www.zakon.kz/4841622-altyn-adam-men-on-alty-1179alashy1179.html

Абдеш Толеубаев: Пятиконечная звезда – знак правителя [Электронный ресурс] : [интервью] : сайт, - Режим доступа https://e-history.kz/ru/publications/view/4407